Pigmentvlekken: waar komen ze vandaan en wat kun je eraan doen?

Je kijkt op een ochtend in de spiegel en ineens zie je het. Een donker vlekje op je wang dat er eerder niet leek te zitten. Of misschien valt die verkleuring boven je lip steeds meer op. Het zijn van die kleine veranderingen die je in eerste instantie nauwelijks opmerkt, totdat je ze niet meer kunt negeren.

Pigmentvlekken zijn iets waar veel vrouwen vroeg of laat mee te maken krijgen. Soms ontstaan ze tijdens een zwangerschap, soms na jaren zonnen op het strand en soms lijken ze uit het niets op te duiken. Hoewel pigmentvlekken meestal onschuldig zijn, kunnen ze ervoor zorgen dat je huid minder egaal oogt en dat je je onzeker voelt over je uitstraling.

Niet gek dus dat veel mensen zich afvragen waar pigmentvlekken vandaan komen, of ze te voorkomen zijn en welke behandelingen daadwerkelijk werken. In dit artikel lees je alles over de oorzaken van pigmentvlekken, de verschillende soorten pigmentatie en wat je kunt doen om je huid zo egaal mogelijk te houden.

Wil je meer leren over het verzorgen van jouw huid en het opbouwen van een effectieve skincare routine? –> Bekijk ook: huidverzorging tips

Wat zijn pigmentvlekken?

Pigmentvlekken zijn verkleuringen van de huid die ontstaan doordat er op bepaalde plekken meer of juist minder pigment aanwezig is dan op de omliggende huid. Het pigment dat verantwoordelijk is voor onze huidskleur heet melanine. Dit wordt aangemaakt door speciale huidcellen, de melanocyten.

Normaal gesproken wordt melanine gelijkmatig over de huid verdeeld. Soms raakt dit natuurlijke proces echter verstoord. Hierdoor ontstaan plaatselijke kleurverschillen die zichtbaar worden als donkere of juist lichtere vlekken op de huid.

Pigmentvlekken kunnen op vrijwel het hele lichaam voorkomen, maar zijn vooral zichtbaar op plekken die regelmatig worden blootgesteld aan zonlicht. Denk hierbij aan het gezicht, de hals, het decolleté, de schouders, armen en handen.

Veel mensen denken dat alleen mensen met een getinte of donkere huid last krijgen van pigmentvlekken, maar dat klopt niet. Pigmentvlekken kunnen ontstaan bij ieder huidtype. Wel kunnen bepaalde vormen van pigmentatie vaker voorkomen bij mensen met een donkerdere huidskleur.

Waarom krijgen we pigmentvlekken?

Om te begrijpen waarom pigmentvlekken ontstaan, is het belangrijk om te weten hoe melanine werkt. Melanine is eigenlijk het natuurlijke beschermingssysteem van onze huid. Zodra de huid wordt blootgesteld aan UV straling maakt het lichaam extra melanine aan om schade door de zon te beperken.

Dat is ook de reden waarom je huid bruin wordt tijdens een zonnige vakantie. De huid probeert zichzelf te beschermen tegen de zon.

Soms verloopt dit proces echter niet helemaal gelijkmatig. Op bepaalde plekken wordt dan meer pigment aangemaakt dan nodig is. Het resultaat is een pigmentvlek die zichtbaar blijft, zelfs wanneer de rest van je bruine kleur alweer verdwenen is.

Naast zonlicht spelen ook hormonen, huidbeschadigingen, genetische aanleg en huidveroudering een belangrijke rol bij het ontstaan van pigmentvlekken.

–> Lees ook: Interessant | 5 huidtypes – Wat is mijn huidtype?

Welke soorten pigmentvlekken zijn er?

Niet iedere pigmentvlek ontstaat op dezelfde manier. Er bestaan verschillende vormen van pigmentatie, elk met een eigen oorzaak en uiterlijk.

Ouderdomsvlekken

Ouderdomsvlekken behoren tot de meest voorkomende pigmentvlekken. Ondanks de naam ontstaan deze vlekken niet alleen bij ouderen. Vaak worden ze zichtbaar vanaf het veertigste levensjaar, maar ze kunnen ook eerder ontstaan wanneer de huid jarenlang veel zonlicht heeft gekregen.

Deze kleine bruine vlekjes komen vooral voor op de handen, het gezicht, de schouders en de armen. Ze zijn onschuldig, maar worden door veel mensen als cosmetisch storend ervaren.

Melasma

Melasma is één van de bekendste vormen van hyperpigmentatie bij vrouwen. Deze aandoening wordt sterk beïnvloed door hormonen en komt daardoor regelmatig voor tijdens een zwangerschap. Niet voor niets wordt melasma ook wel een zwangerschapsmasker genoemd.

Melasma herken je vaak aan grotere, grillige pigmentvlekken op het voorhoofd, de wangen, de bovenlip of de kin. Deze vorm van pigmentatie kan lastig te behandelen zijn en heeft de neiging om terug te keren wanneer de huid opnieuw veel zonlicht krijgt.

Post inflammatoire hyperpigmentatie

Heb je ooit een puistje gehad dat verdwenen was, maar een donkere plek achterliet? Dan heb je waarschijnlijk te maken gehad met post inflammatoire hyperpigmentatie.

Deze vorm ontstaat nadat de huid beschadigd of ontstoken is geweest. Acne, eczeem, wondjes, brandwonden en huidirritaties kunnen ervoor zorgen dat de huid tijdens het herstelproces extra pigment aanmaakt. Hierdoor blijft er een donkere verkleuring achter, zelfs wanneer de oorspronkelijke beschadiging al lang verdwenen is.

Lentigo

Lentigo zijn kleine donkere vlekjes die vaak op sproeten lijken. Ze ontstaan meestal door langdurige blootstelling aan de zon en worden zichtbaarder naarmate we ouder worden. Veel mensen verwarren lentigo met ouderdomsvlekken omdat ze qua uiterlijk sterk op elkaar lijken.

Vitiligo

Bij vitiligo gebeurt juist het tegenovergestelde van hyperpigmentatie. Hierbij verdwijnen pigmentcellen waardoor er witte plekken op de huid ontstaan. Vitiligo is een auto immuunziekte en kan op iedere leeftijd ontstaan.

Hoewel vitiligo onschuldig is, kan het veel invloed hebben op het zelfvertrouwen van mensen die ermee leven.

Albinisme

Albinisme is een aangeboren aandoening waarbij het lichaam weinig of geen melanine aanmaakt. Mensen met albinisme hebben daardoor een zeer lichte huid, licht haar en vaak ook oogproblemen. Omdat het een erfelijke aandoening is, kan albinisme niet worden behandeld.

Wat zijn de belangrijkste oorzaken van pigmentvlekken?

Veel mensen zoeken naar de oorzaak van pigmentvlekken omdat ze willen voorkomen dat er nieuwe vlekken ontstaan. In werkelijkheid spelen vaak meerdere factoren tegelijk een rol.

Zonlicht

Veruit de grootste veroorzaker van pigmentvlekken is blootstelling aan UV straling. Iedere keer dat je huid wordt blootgesteld aan de zon maakt deze extra melanine aan. Wanneer dit jarenlang gebeurt, kan de pigmentverdeling onregelmatig worden.

Juist daarom benadrukken dermatologen steeds opnieuw hoe belangrijk dagelijkse zonbescherming is. Ook op bewolkte dagen bereikt UV straling namelijk de huid.

Een product dat veel huidexperts aanraden voor dagelijks gebruik is een zonnebrandcrème met SPF 50.

Hormonale veranderingen

Hormonen hebben een enorme invloed op de huid. Tijdens een zwangerschap, het gebruik van hormonale anticonceptie, vruchtbaarheidsbehandelingen of de overgang kunnen pigmentcellen gevoeliger reageren op zonlicht. Hierdoor ontstaan sneller pigmentvlekken.

Dit verklaart waarom veel vrouwen juist tijdens bepaalde levensfases ineens last krijgen van melasma of andere vormen van hyperpigmentatie.

Huidbeschadiging

Wanneer de huid beschadigd raakt probeert zij zichzelf te herstellen. Tijdens dat herstelproces kan extra melanine worden aangemaakt, waardoor donkere vlekjes ontstaan.

Vooral acne kan hier een belangrijke rol in spelen. Het uitknijpen van puistjes vergroot de kans op pigmentvlekken aanzienlijk. Ook wondjes, huidontstekingen en sommige cosmetische behandelingen kunnen aanleiding geven tot post inflammatoire hyperpigmentatie.

Erfelijke aanleg

Sommige mensen hebben van nature meer aanleg voor pigmentvlekken dan anderen. Wanneer pigmentvlekken veel voorkomen binnen je familie, kan de kans groter zijn dat jij er ook mee te maken krijgt.

Hoewel je genetische aanleg niet kunt veranderen, kun je wel invloed uitoefenen op factoren zoals zonbescherming en huidverzorging.

Veroudering

Naarmate we ouder worden heeft onze huid meer zonuren verzameld. Daardoor neemt de kans op pigmentvlekken toe. Dit verklaart waarom pigmentvlekken vaak zichtbaarder worden vanaf middelbare leeftijd.

Naast pigmentvlekken kunnen ook andere tekenen van huidveroudering zichtbaar worden, zoals fijne lijntjes, verlies van stevigheid en een minder egale teint.

Kun je pigmentvlekken voorkomen?

Hoewel je niet alle pigmentvlekken volledig kunt voorkomen, kun je de kans wel aanzienlijk verkleinen. De belangrijkste stap is het beschermen van je huid tegen de zon. Dermatologen beschouwen dagelijkse zonbescherming als één van de meest effectieve manieren om pigmentvlekken te voorkomen én bestaande pigmentatie niet verder te laten verergeren.

Daarnaast speelt een goede huidverzorgingsroutine een belangrijke rol. Door je huid dagelijks te reinigen, voldoende te hydrateren en producten te gebruiken die de huidbarrière ondersteunen, help je de huid gezond te houden.

Denk hierbij aan:

• dagelijks reinigen
• hydrateren
• antioxidanten gebruiken
• SPF gebruiken
• huidirritatie voorkomen

Naast zonbescherming en een goede huidverzorgingsroutine zijn er nog meer manieren om je huid gezond en stralend te houden.

–> Bekijk ook: beauty tips voor een stralende huid

Zijn pigmentvlekken gevaarlijk?

Een vraag die veel mensen zichzelf stellen wanneer ze een nieuwe pigmentvlek ontdekken, is of deze gevaarlijk kan zijn. Gelukkig zijn de meeste pigmentvlekken volledig onschuldig. Ze veroorzaken geen pijn, jeuk of andere lichamelijke klachten en vormen meestal vooral een cosmetisch probleem.

Toch is het verstandig om je huid regelmatig te controleren. Verandert een vlek plotseling van vorm, kleur of grootte? Of begint een vlek te bloeden, jeuken of pijn te doen? Dan is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts of een dermatoloog.

Artsen gebruiken vaak de ABCDE-regel om verdachte plekjes te beoordelen:

• Asymmetrie: de vlek is niet symmetrisch
• Begrenzing: de randen zijn onregelmatig
• Color: verschillende kleuren in één vlek
• Diameter: groter dan ongeveer 6 millimeter
• Evolutie: de vlek verandert zichtbaar

Twijfel je? Laat een huidafwijking dan altijd controleren. Een dermatoloog kan beoordelen of er sprake is van een onschuldige pigmentvlek of dat verder onderzoek nodig is.

Welke ingrediënten helpen tegen pigmentvlekken?

Wanneer mensen zoeken op pigmentvlekken verwijderen, hopen ze vaak op een wondermiddel dat de vlekken binnen enkele dagen laat verdwijnen. In de praktijk werkt dat helaas anders.

Pigmentvlekken verminderen kost tijd. De juiste ingrediënten kunnen wel helpen om bestaande pigmentatie te vervagen en nieuwe pigmentvlekken te voorkomen.

Vitamine C tegen pigmentvlekken

Vitamine C is één van de populairste ingrediënten binnen huidverzorging en dat is niet zonder reden.

Dit krachtige antioxidant helpt de huid beschermen tegen vrije radicalen en ondersteunt een egalere teint. Daarnaast kan vitamine C de aanmaak van overtollig pigment helpen remmen. Veel mensen merken na enkele weken gebruik dat hun huid er frisser, helderder en egaler uitziet.

Een goed vitamine C serum kan daarom een waardevolle aanvulling zijn wanneer je pigmentvlekken wilt verminderen.

Niacinamide bij hyperpigmentatie

Niacinamide, ook bekend als vitamine B3, is een ingrediënt dat de afgelopen jaren enorm populair is geworden.

Het helpt niet alleen bij roodheid en onzuiverheden, maar ondersteunt ook het verminderen van pigmentvlekken. Daarnaast versterkt niacinamide de huidbarrière, waardoor de huid beter bestand is tegen invloeden van buitenaf.

Voor mensen met een gevoelige huid is niacinamide vaak een prettige keuze omdat het doorgaans goed wordt verdragen.

Retinol en pigmentvlekken

Retinol staat bekend als één van de meest onderzochte ingrediënten binnen anti aging huidverzorging.

Het stimuleert de celvernieuwing van de huid waardoor oude, gepigmenteerde huidcellen sneller worden vervangen door nieuwe huidcellen. Hierdoor kunnen pigmentvlekken na verloop van tijd minder zichtbaar worden.

Wel is het belangrijk om retinol rustig op te bouwen en altijd een SPF te gebruiken. De huid kan namelijk tijdelijk gevoeliger worden voor zonlicht.

Exfolianten

Ook exfolianten kunnen bijdragen aan een egalere huid.

Ingrediënten zoals glycolzuur, melkzuur en salicylzuur helpen dode huidcellen verwijderen waardoor de huid frisser oogt en pigmentvlekken minder zichtbaar kunnen worden.

Overmatig exfoliëren werkt echter averechts. Een beschadigde huid kan juist extra pigment gaan aanmaken.

Kun je pigmentvlekken verwijderen met een crème?

Veel mensen hopen dat een crème pigmentvlekken volledig kan laten verdwijnen. In werkelijkheid kunnen huidverzorgingsproducten pigmentvlekken vaak verminderen, maar niet altijd volledig verwijderen.

Vooral oppervlakkige pigmentatie reageert vaak goed op producten met:

• vitamine C
• niacinamide
• retinol
• azelaïnezuur
• tranexaminezuur

Dieper gelegen pigmentvlekken zijn meestal moeilijker te behandelen en vereisen soms professionele behandelingen.

Wanneer je kiest voor een crème tegen pigmentvlekken is geduld belangrijk. Resultaten worden meestal pas zichtbaar na enkele weken tot maanden consistent gebruik.

Welke professionele behandelingen zijn er?

Wanneer huidverzorging onvoldoende resultaat geeft, kiezen sommige mensen voor een professionele behandeling. Je leest er hieronder wat meer over.

Chemische peeling

Een chemische peeling verwijdert de bovenste huidlagen waardoor nieuwe huidcellen sneller zichtbaar worden. Hierdoor kunnen oppervlakkige pigmentvlekken vervagen en oogt de huid vaak frisser en egaler. Vooral bij zonneschade en post inflammatoire hyperpigmentatie kan een peeling effectief zijn.

Microneedling

Microneedling stimuleert het natuurlijke herstelproces van de huid door met kleine naaldjes gecontroleerde microbeschadigingen aan te brengen.

Hierdoor wordt collageen aangemaakt en kan de huidstructuur verbeteren. In sommige gevallen helpt microneedling ook bij het verminderen van pigmentvlekken.

Laserbehandeling

Een laserbehandeling behoort tot de meest effectieve behandelingen voor bepaalde vormen van pigmentatie.

De laser richt zich op het overtollige pigment in de huid waardoor dit wordt afgebroken. Het lichaam ruimt de pigmentdeeltjes vervolgens op natuurlijke wijze op. Vooral ouderdomsvlekken reageren vaak goed op lasertherapie.

Bij melasma ligt dit ingewikkelder. Omdat melasma sterk hormonaal beïnvloed wordt, bestaat de kans dat de pigmentatie terugkomt.

Een laserbehandeling dient daarom altijd uitgevoerd te worden door een ervaren specialist.

Wat kun je zelf doen om pigmentvlekken minder zichtbaar te maken?

Niet iedereen wil direct een behandeling ondergaan. Gelukkig zijn er ook eenvoudige stappen die je thuis kunt nemen.

Bescherm je huid dagelijks tegen de zon

Dit blijft de belangrijkste tip van allemaal. Zelfs de beste behandeling heeft weinig effect wanneer de huid dagelijks opnieuw wordt blootgesteld aan UV straling zonder bescherming.

Gebruik daarom iedere ochtend een SPF 30 of SPF 50, ook tijdens bewolkte dagen.

Gebruik antioxidanten

Antioxidanten helpen de huid beschermen tegen schade door vrije radicalen.

Vitamine C is hierbij één van de bekendste voorbeelden, maar ook vitamine E kan een positieve bijdrage leveren.

Zorg voor voldoende hydratatie

Drink voldoende water en gebruik een hydraterende dagcrème die past bij jouw huidtype. Een goed gehydrateerde huid functioneert beter en herstelt sneller.

Wil je meer weten over een gezonde huid en verzorgingsroutine?
–> Bekijk ook: beauty tips voor een stralende huid

Vermijd huidirritatie

Krab niet aan wondjes, knijp puistjes niet uit en wees voorzichtig met agressieve huidverzorgingsproducten.

Elke vorm van huidbeschadiging kan namelijk nieuwe pigmentvlekken veroorzaken.

Veelgestelde vragen over pigmentvlekken

Samenvatting

Pigmentvlekken ontstaan wanneer de aanmaak van melanine in de huid verstoord raakt. Zonlicht, hormonale veranderingen, huidbeschadiging, erfelijke aanleg en veroudering spelen hierbij vaak een belangrijke rol. De meest voorkomende vormen zijn ouderdomsvlekken, melasma en post inflammatoire hyperpigmentatie.

Hoewel pigmentvlekken meestal onschuldig zijn, kunnen ze cosmetisch als storend worden ervaren. Gelukkig zijn er verschillende manieren om pigmentvlekken te verminderen. Een goede huidverzorgingsroutine, dagelijkse zonbescherming en ingrediënten zoals vitamine C, niacinamide en retinol kunnen helpen om de huid egaler te maken. Voor hardnekkige pigmentvlekken kunnen professionele behandelingen zoals peelings, microneedling of lasertherapie uitkomst bieden.

Het belangrijkste blijft echter voorkomen. Door je huid dagelijks te beschermen tegen UV straling verklein je de kans op nieuwe pigmentvlekken aanzienlijk en houd je je huid langer gezond en egaal.